AFBEELDING CLARA GOESSEN GEVONDEN

Na lang zoeken, en alle elementen die erop wijzen dat de heks afgebeeld op het werk ‘de heksenkeuken’ uit 1604 van de hand van Frans Francken II Clara is, kritisch te hebben bestudeerd, kan het niet anders dan dat de zittende vrouw die haar kousen uittrekt voor 90% Clara Goessen is. Dit werk is eigendom van de collectie Dreyfus- Best en bevindt zich in Bazel Zwitserland.

Waarom:

A schilder

1: We weten dat de tweeëntwintigjarige Frans Francken II op het ogenblik van haar verbranding in Antwerpen was. Daar het de eerste maal was dat een heks zou worden verbrand op 22/08/1603 zal gans Antwerpen wel aanwezig geweest zijn.

2 Het werk werd geschilderd een jaar na de feiten, dus zat nog goed in zijn geheugen. Bijkomend heeft hij misschien ook ’tronies ‘ geschilderd analoog met Rubens en haar gezicht gebruikt in dit werk. Hij heeft er uiteindelijk 23 gemaakt.

3 Hij is goed op de hoogte van demonologie op deze toch jonge leeftijd. Twee van zijn aangetrouwde familieleden werden in Parijs verbrand wegens hekserij. Zij hadden zeer goede contacten met het Franse koningshuis. Is hij aanhanger van demonologie?? Je kan in de werken niet duidelijk zien dat hij het concept hekserij verwerpt.

4 Hij zal wel niet trekken familieleden gebruiken om afgebeeld te worden als heks en prostitué

B Model

1 als we kijken naar haar overkleed, deze is in een rode kleur. Deze kleur, alsook geel, wordt dikwijls gebruikt als verwijzing naar sekswerksters, al kunnen we historisch niet aanduiden dat dat de verplichte kleur was voor deze dames in Antwerpen

2 Kousen uittrekken heeft een seksuele connotatie ( zie werk Rode kousen van Jan Steen)

3 De kleur van haar haar is twijfelachtig, is het blond of licht roodharig, Deze laatste is een typisch kleur voor heksen. Ook blijkt dat rood haar wel voorkwam in Straatsburg en omgeving, dus het kan haar eigen haarkleur zijn.

4 Het hoofd van de Spaanse soldaat of Duitse huurling aan haar voeten. Dit wijst naar haar verklaring dat zij seks had met haar duivel op een slagveld bij Nieuwpoort. Het was aartshertog Albrecht die expliciet wees naar de negatieve beïnvloeding van heksen op zijn verlies van de slag die daar plaats vond . Dit wordt duidelijk aangetoond door het ‘lachende’ Spaans soldatenhoofd vlak bij haar

5 In haar verklaring staat als zij wou weten of iemand betoverd was of niet , nam ze een doodshoofd en ‘ daer over gedaen belesingen’ zodat har duivel Roelandt kwam met twee andere ‘ boose geesten’ Naast hoofd soldaat zien we aan haar voeten een doodshoofd liggen.

Als we al deze elementen samenvoegen dat is de conclusie dat zij Clara moet zijn. Of zij geïdealiseerd is of werkelijk ten voeten uit wordt uitgebeeld gaan we nooit weten.